Poznański Klub Podwodny PTTK „Akwanauta”
„Człowieku!
Zanurz się pod wodę. Jeśli piękno, które ujrzysz, nie wstrząśnie Tobą
- to nic ciekawego Cię już w życiu nie spotka.”
Słowa te wypowiedziane przez jednego z pionierów badań oceanów dr Charles’a Williama Beebe’a, który w 1933 roku w stalowej kuli zanurzył się na głębokość 923m, zachęcają do poznawania cudownego podwodnego świata milczenia. Swobodne przebywanie pod wodą było zawsze marzeniem człowieka, które na przełomie drugiej połowy XX wieku stało się rzeczywistością, dzięki osiągnięciom techniki i medycyny. W ostatnim kilkudziesięcioleciu swobodne opuszczanie się człowieka pod wodę zyskało sobie ogromna popularność na całym świecie. Podczas II wojny światowej dwaj Francuzi - kapitan Jacques-Yves Cousteau i inżynier Emile Gagnan, skonstruowali poprawnie funkcjonujący powietrzny aparat oddechowy o obiegu otwartym - akwalung. Po wojnie akwalung osiągnął niebywały sukces komercyjny. Komfort pływania oraz łatwość obsługi przyczyniły się do upowszechnienia nurkowania w celach rekreacyjnych.
Początek 1956
W Poznaniu w dniu 24 września 1956 roku w lokalu przy Starym Rynku z inicjatywy Andrzeja Marchwickiego zebrała się grupa entuzjastów i założyła Poznańską Sekcję Płetwonurków PTTK. Wśród obecnych znajdowali się późniejsi aktywni działacze klubu: E. Ciołkowiak, A. Marchwicki, W. Niewiecki. C. Płoszajczak, L. Sokołowski, W. Wiewiórowski.
Sekcja ta była drugą w kraju po warszawskiej. O tym wydarzeniu informowała poznańska prasa. Pierwszym prezesem wybrano Lecha Sokołowskiego. Zarząd Oddziału Poznańskiego w dniu 5 października zatwierdził sekcję i wybrane władze. Mimo,że już 14 października 1956 roku rozpoczęto treningi na pływalni krytej przy ul. Wronieckiej, a prasa poznańska często pisała o sekcji - istnienie jej stało pod znakiem zapytania. Były najpierw spory ze „starymi” działaczami turystycznymi i Zarządem Oddziału Poznańskiego PTTK, którzy uważali, że taki dziwoląg turystyki kwalifikowanej nie odpowiada formom turystyki w ogóle. Mimo tych przeszkód sekcja pracowała i systematycznie się rozwijała,i po roku liczyła blisko 100 członków. Parę miesięcy później, bo w dniu 9 grudnia 1956 odbył się w Warszawie pierwszy zjazd przedstawicieli placówek terenowych PTTK zainteresowanych turystyką podwodną. W pierwszym okresie działalność sekcji cechował duży dynamizm poczynań. W 1957 roku członkowie sekcji zapoczątkowali organizowane systematycznie przez kilka następnych lat pokazy sprzętu do nurkowania swobodnego produkcji firm zachodnich w okresie trwania Międzynarodowych Targów Poznańskich. Efektem tej współpracy było otrzymanie przez klub, jako pierwszy w kraju, doskonałego sprzętu francuskiej firmy L. Spirotechnique - 2 aparatów powietrznychi przenośnej sprężarki ALIZE.
Sekcja prowadziła systematyczne treningi na basenie, organizowała szkolenia i popularyzowała nurkowanie swobodne również przez organizowanie projekcji filmów. Wyświetlano wówczas filmy niemieckie, angielskie, polskie, a przede wszystkim słynne filmy grupy J. Cousteau jak: „Krajobraz Milczenia”, „Łowy Neptuna”, „Wraki”, „Jaskinie Saint-Martin”.
2 czerwca 1958 roku sekcję przemianowano na Poznański Klub Podwodny PTTK, mający samodzielność, własny regulamin i możliwość statutowego finansowania.
Zasadniczym przełomem w pracy płetwonurków zrzeszonych w PTTK było zorganizowanie w dniu 14 grudnia 1958 zjazdu przedstawicieli klubów płetwonurkowych z całej Polski, na którym wybrano Komisję Turystyki Podwodnej, a w jej skład weszli członkowie naszego klubu: A. Marchwicki i W. Niewiecki.
W klasyfikacji klubów zrzeszonych w PTTK klub poznański sklasyfikowano wówczas na II miejscu w kraju. Witold Zubrzycki, pionier i propagator nurkowania swobodnego pisał w tym okresie (Ziemia 8/58): „… W obrazie chaosu i wyczekiwania wyjątek stanowi jedynie działalność Poznańskiego Klubu Podwodnego, który nie tylko zgromadził ludzi prawdziwie zamiłowanych w uprawianiu podwodnych wędrówek, nie tylko umiał wszystkich zaprząc do pracy dla wspólnego dobra, ale też wykazuje niezwykłą prężność organizacyjną i pomysłowość”.
Płetwonurkowie Poznańskiego Klubu Podwodnego PTTK włączyli się w badania nad początkami państwa polskiego w zakresie poszukiwań podwodnych. Z taką inicjatywą już w 1958 roku wystąpił do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków ówczesny prezes klubu Włodzimierz Niewiecki. Dopiero jednak w rok później podjęto tę inicjatywę i w sierpniu 1959 dokonano poszukiwań podwodnych. Prace kontynuowano również w 1960 roku. Rezultaty przeszły oczekiwania wszystkich - uczonych i uczestników poszukiwań. Odkryto i zlokalizowano most długości 600 m, szerokości 6 m i jak osądzili znawcy - jest on największym tego rodzaju obiektem archeologicznym, pochodzącym z wczesnego średniowiecza w całej środkowej Europie. Znaleziono również szereg zabytków metalowych jak hełmy, oszczepy, a także ceramikę i szkielety ludzkie. Obok tego największą sensacją na skalę europejską było odkrycie przez A. Marchwickiego, L. Szelążka i W. Wiewiórowskiego i wydobycie dębowej łodzi - jednodrewki o długości 10,45 m i szerokości 0,87 m. Był to jedyny egzemplarz w kraju, bodaj także w Europie Środkowej. Ten piękny eksponat przysporzył archeologom i konserwatorom drewna wiele problemów technicznych, a uczonym dowodów prapolskości Ostrowia Lednickiego. Wydobyte zabytki można oglądać w Skansenie w Dziekanowicach.
Historia Klubu 1956-1958 prowadzona przez Włodzimierza Niewieckiego
20 Zdjęcia
Dalszym ciągiem poszukiwań i odkryć było zaproszenie w 1960 roku poznańskich płetwonurków do prac w jeziorze Koskowickim na Polach Legnickich.
Archeologiczne poszukiwania podwodne na zlecenie Katedry Archeologii Polskiej i Powszechnej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu prowadzono również w 1966 roku w jeziorze Bytyńskim i Bnińskim.
Rezultaty poszukiwań podwodnych poznańskich płetwonurków świadczą o „specjalizacji archeologicznej” w tamtych latach.
Początek lat sześćdziesiątych charakteryzuje się wyraźnym regresem działalności wewnątrzklubowej. Mimo to byliśmy reprezentowani w Komisji Turystyki Podwodnej III kadencji (od 1961) przez W. Niewieckiego, IV kadencji (od 1963) przez
A. Marchwickiego i W. Niewieckiego oraz V kadencji przez A. Marchwickiego. Członkowie klubu wchodzili również w skład kadry instruktorskiej na ogólnopolskich obozach szkoleniowych i kursach. Dzięki jednak indywidualnej pracy i zaangażowaniu E. Ciołkowiaka, A. Marchwickiego, W. Niewieckiego, J. Nowackiego, A. Nowaczyka i W. Wiewiórowskiego klub nie stracił nic ze swojej pozycji na arenie ogólnopolskiej. Dzięki inicjatywie i osobistemu zainteresowaniu Włodzimierza Niewieckiego w latach 1960 - 1962 ukazały się cztery numery biuletynu Komisji Turystyki Podwodnej „Świat Podwodny”.